TR
Avrasya İşletme ve İktisat Dergisi Yıl:2020  Sayı: 21  Alan: İktisat

Asena Gizem YİĞİT
BİLİŞSEL ÖNYARGILAR SEÇİMLERİMİZİ NASIL ŞEKİLLENDİRİYOR: BEŞ FARKLI ÇERÇEVELEME TÜRÜNÜN TERCİHLER ÜZERİNDEKİ ETKİSİ
 
Fizik ve matematik kuramları, iktisadi modellemelere kesinlik çerçevesinde farklı bir bakış açısı getirmiş olsa da ekonominin temel taşı olan insan faktörünün karmaşık yapısını açıklamada zamanla yetersiz kalmıştır. Bu durum ile birlikte 20. yüzyılın ortalarından itibaren iktisat, sosyoloji ve psikoloji ilişkisi tekrar tartışılmaya başlanmıştır. Matematik ile sınırlandırılmış varsayımlara dayalı Geleneksel İktisat’ın temelinde yer alan “Rasyonel Birey” anlayışının sarsılması, beraberinde “Sınırlı Rasyonalite” varsayımında temellenmiş, Davranışsal ve Deneysel İktisat’ın ortaya çıkmasını sağlamıştır. Bireylerin her zaman rasyonel olmadığı, bilişsel önyargılar/beyin defosu gibi faktörler nedeniyle tercihlerinin değişkenlik gösterdiği birçok akademik çalışma ile kanıtlanmıştır. Bilişsel önyargılardan biri olan Çerçeveleme Kuramı çalışmanın temelini oluşturmaktadır. Problemin sunuş şeklinin kişinin kararlarına etkisini gözlemlemek amacıyla yapılan bu çalışmada beş farklı çerçeveleme türünden yararlanılmıştır. Literatürde türlerine göre çerçeveleme ayrımına gidilmiş çok az sayıda çalışma olmakla birlikte, bu çalışma Türkçe literatürde de bir ilk olma özelliği taşımaktadır. Çalışmada veriler kolayda örnekleme yoluyla toplanmış ve çevrimiçi olarak hazırlanan anketler 172 kişiye uygulanmıştır. Yapılan Mann-Whitney U Testine göre beş farklı senaryodan dördüne verilen cevapların beklenti ile uyumlu olarak farklılaştığı ve bu bulguların istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Çerçeveleme Etkisi, Sınırlı Rasyonellik, Davranışsal İktisat, Tüketici Tercihleri


HOW COGNITIVE BIAS SHAPE OUR CHOICE: THE EFFECT OF FIVE DIFFERENT FRAMING TYPES ON PREFERENCES
 
Although the theories of physics and mathematics have brought a different perspective to economic modeling within the framework of certainty, they have failed to explain the complex structure of the human factor which is the cornerstone of the economy. With this situation, the relationship between economics, sociology and psychology has been discussed again since the mid-20th century. The end of the cast doubt on of the “Rational Individual” understanding on the basis of Traditional Economics based on assumptions bounded by mathematics, it has led to the emergence of Behavioral and Experimental Economics based on the assumption of “Limited Rationality”. It has been proved in many academic studies that individuals aren’t always rational and their preferences vary due to factors such as cognitive biases / brain defo. Framing Theory, which is one of the cognitive biases, forms the basis of the study. In this study, five different types of framing were used to observe the effect of presentation of the problem on individual decisions. There are very few studies in the literature that have differentiated according to framing types and this study is the first in the Turkish literature. The data were collected by convenience sampling method and online survey were answered by 172 people. According to Mann-Whitney U Test, it was found that the answers given to four of the five different scenarios differed in accordance with the expectation and these findings were statistically significant.

Keywords: Framing Effect, Bounded Rationality, Behavioral Economics, Consumer Preferences


Detay

İÇERİK